Protein ve su dokular arasında birikerek ödem oluşturur. Ödem, lenf kanallarının yetersiz olduğu durumlarda, lenf kanallarını tıkanması veya tahribatında ya da bir hastalıkta meydana gelebilir. Oluşan bu ödeme “lenfödem” adı verilir. Sıklıkla bacaklar ve kollarda görülse de bedenin herhangi bir bölgesinde oluşabilir. Kol veya bacakta ödem oluşumu, sıkılık hissi, ağırlık ve ağrıdan dolayı çok rahatsız edebilir. Yüzeysel dokuda da infeksiyon oluşumuna rastlanabilir (Selülit). Uzun süreli bir ödem, kol veya bacakta katılaşma ile hareketsizlik oluşturabilir. Lenf kanalları, yaralanma, infeksiyon, ameliyat veya radyoterapiden dolayı hasar görebilir.
Bazı kişilerin lenf kanalları doğuştan yetersiz olabilir ve lenf sıvısı gerektiği gibi toplanamadığından ödem oluşabilir.
Kompleks Boşaltıcı Fizyoterapi;
Kol veya bacağın hacmini azaltır, lenf dolaşımını sağlar, lenfatik kontraksiyonu arttırır, lenf akımını arttırır, fibrozisi azaltır ve protein birikmesini engelleyerek uzun dönemde lenfödemin azaltılmasını sağlar.
Manuel Lenf Drenajı; lenf sisteminin elle manuple edilerek, bloke olmuş lenf sıvısının serbest akışının sağlanması tekniğidir. Elle uygulanan özel bir masaj tekniği olup amacı; ödemli bölgeden lenf sıvısını alıp vücudun diğer bölgelerine akışını sağlamaktır. Manuel lenf drenajı derinin tam altındaki yüzeyel lenf damarlarına hafif basınç uygulaması ile yapılır. Her hasta için manuel tekniğin tipi ve sırası farklı bir prensip ile Fizyoterapist tarafından belirlenir ki bu; ödemin aşaması ve alanına bağlıdır.
Manuel Lenf Drenajı lenf dolaşımına etkisi olmayan diğer terapötik masaj teknikleriyle karıştırılmamalıdır. Bu diğer masaj teknikleri lenfödem için faydalı olmadığı gibi zararlı da olabilmektedirler.
Kompresyon Tedavisi; Kompresyon tedavisi dışarıdan lenfödemli alana basınç sağlamak amacı ile iki şekilde uygulanır:
1) Kompresyon Bandajları
2) Kompresyon Çorapları
Lenfödem tedavisinde kısa çekişli ve elastik olmayan bandajlar kullanılır. Bu bandajların özelliği; kas aktivitesi sırasında yüksek basınç va kas istirahati sırasında düşük basınç uygulaması nedeni ile lenf sıvısının etkilenmiş ekstremitede tekrar birikmesini önlemesidir. Diğer bandaj şekilleri ise lenfödem için oldukça zararlıdır, kullanılmamalıdır.
Kompresyon Çorapları ise tedavi bitiminde takip sürecinde giyilmesi gereken materyallerdir ve kişiye özel yapılmalıdır.
Lenfatik sıvının akış hızı, iskelet kasları tarafından sağlanan aralıklı dış basınca bağlıdır. Bu nedenle sıvı drenajına yardım etmek için kas aktivitesi de gereklidir. Egzersizler bandaj veya çorap kullanımı eşliğinde yapılmalıdır. Dirençli egzersizlerden ve ağırlık egzersizlerinden kaçınılmalıdır.
Egzersiz programı hastaya özel olarak tedaviyi yürüten Fizyoterapist tarafından hazırlanmalıdır.
Egzersizler 3 başlık altında toplanabilir;
1) Isınma ve pompalama egzersizleri
2) Solunum egzersizleri
3) Germe egzersizleri
