Yaş (65 yaş üstü), beslenme, alkol ve sigara tüketimi, genetik yatkınlık gibi faktörler kalça kemiğinin zayıflamasına, deforme olmasına ve kırılmasına neden olan durumlardır. Kalça eklemindeki kıkırdak dokusunun azaldığı artroz ve osteonekroz (kemik dokusunun ölmesi) gibi durumlarda endoprotez uygulamasını gerektirir.

Metot

Kalça eklemimizin 2 parçası mevcuttur. Birinci parça uyluk kemiğimizin girdiği asetabulum; ve uyluk kemiğimizin uç kısmını oluşturan femur boynudur. Ligamanlar bu parçaları birbirine bağlayarak eklemin stabilizasyonunu sağlar. Kalça endoprotezi uygulaması ile bu iki eklem çıkarılarak protez yerleştirilir. Kalça protezinin 3 parçası vardır; femur kemiğine giren şaft; şafta bağlanan baş(top); kalça kemiğine adapte edilen soket kısmı. Şaft sıklıkla titanyum veya krom/ kobalt benzeri materyalden, şaftın bağ kısmı (top) metalik polietilendir.

Geleneksel cerrahi yöntemde kalça ekleminin yan kısmında 25- 30 cm lik insizyon yeri (kesi) açılarak kaslar ayrılarak protez uygulanır. Minimal insizyonun olduğu cerrahi uygulamada ise bir ya da iki tane küçük insizyon yeri açılarak kaslar korunur. Sonuç olarak cerrahi sonrası ağrı daha az olur.

 

Prosedür:

Geleneksel yaklaşımda kalçanın yan kısmında 25- 30 cm’lik bir insizyon yapılarak kasların arasından kalça kemiklerine ulaşılır. Femur başı kalçadan çıkarılarak alan temizlenir, soket implant kalçaya yerleştirilir. Daha sonra uyluk kemiği çıkarılarak endoprotezin şaft kısmı yerleştirilir. Daha sonra endoprotezin baş kısmı ile soket birleştirilirilerek endoprotez uyumlu hale getirilir. 

Minimal invaziv cerrahinin uygulandığı durumlarda ise hasta 2- 3 gün içinde taburcu olur, 6-8 gün sonra ise günlük aktivitelere döner.

Sonuç:

Endoprotez sonra hasta hemen hemen bütün hareketleri yapar ya da başka şekillerde modifiye ederek gerçekleştirir. Endoprotezin süresi hastanin kilosu öenmli olmakla birlikte %80’nde 25-20 yıl dayanır. 

 

Protez sonrası:

Endoprotez sonrası iyileşme uzun zaman alacağı için bir süre boyunca bitkin olmanıza neden olur. Bu yüzden operasyonun hemen ardından egzersizlere başlayarak iyileşme dönemini hızlandırmak ve kan pıhtılaşmasını önlemek gerekir. Operasyon sonrası kalça ve diz çevresinde uyuşukluk ve şişliğin görülmesi ilk 3- 6 ay için normaldir.

Ağrı ilk zamanlarda fazladır, genellikle oral veya intravenöz aneljeziklerle geçer. Hastanede kalma süresi ameliyatın boyutuna ve iyileşme durumuna göre 3- 10 gün değişir.  

Yüzme operasyondan sonra 4- 8 hafta sonra yapılabilir. Araba kullanma yine 4- 8 hafta, günlük aktivitelere dönüş ise 3- 6 ay lık bir süreyi gerektirir.

 

Uzm.Fzt.Osman COBAN,2010